वडा दशैं : सत्य, शक्ति र एकताको महान पर्व

न्यूर्योक- नेपालीहरूको महान् चाड वडा दशैं देशभर विभिन्न धार्मिक अनुष्ठान र पारिवारिक जमघटका साथ मनाइँदैछ। आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म १५ दिनसम्म मनाइने यो पर्वलाई नेपालकै सबैभन्दा ठूलो चाडका रूपमा लिइन्छ।

धार्मिक ग्रन्थअनुसार दशैं पर्वको उत्पत्ति देवी दुर्गा र महिषासुरको युद्धसँग सम्बन्धित छ। असत्य, अन्याय र अत्याचारको प्रतीक महिषासुरलाई परास्त गर्न भगवान् शिव, विष्णु र ब्रह्माद्वारा प्रदान गरिएको शक्तिबाट देवी दुर्गा प्रकट भएकी थिइन्। लगातार नौ दिनसम्मको घमासान युद्धपछि दशौँ दिन महिषासुरको वध भएको स्मरणमा यो पर्वलाई विजयादशमी भनिएको हो।

यस्तै, रामायणमा उल्लेख भएअनुसार भगवान् रामले यही दिनमा लङ्काधिपति रावणलाई वध गरी सत्य र धर्मको विजय गरेका थिए। यी दुवै कथाले दशैंलाई असत्यमाथि सत्य र अन्यायमाथि न्यायको विजयको प्रतीकका रूपमा स्थापित गरेका छन्।

दशैंका अवसरमा घर–घरमा देवी दुर्गाको पूजा गरिन्छ। नवदुर्गा, महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वतीको आराधना गरी शक्तिको आह्वान गर्ने परम्परा आज पनि कायम छ। परिवारका सदस्यहरूले टीका र जमरा थापी आशिर्वाद ग्रहण गर्ने प्रचलन यसै पर्वको मुख्य धार्मिक पक्ष हो।

दशैंलाई नेपाली समाजले मिलनपर्वका रूपमा आत्मसात् गरेको छ। यस पर्वले टाढा–टाढा रहेका परिवारका सदस्यलाई एउटै छानामुनि भेला गराउँछ। नातागोता भेटघाट, आशिर्वाद आदान–प्रदान र सामूहिक भोजभतेरले सामाजिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउँछ।
देशका विभिन्न भागमा देवी मन्दिरमा विशेष पूजा–अर्चना, बलि, जात्रा र मेलापर्व आयोजना हुने भएकाले यसलाई सांस्कृतिक विविधताको पर्व पनि मानिन्छ।

दशैंलाई आर्थिक दृष्टिकोणले पनि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।

– बजारमा नयाँ वस्त्र, खाद्यान्न, पशुपंक्षी, सजावटका सामग्री आदिको खरिद–बिक्री बढ्छ।
– ग्रामीण क्षेत्रमा कृषिजन्य उत्पादनको खपत बढ्ने हुँदा स्थानीय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुग्छ।
– शहरी क्षेत्रमा चहलपहल, यातायातको चाप र बजारको व्यापारिक गतिविधि उच्च विन्दुमा पुग्छ।

नेपालमा मात्र नभई विश्वभर फैलिएका नेपाली समुदायले दशैंलाई सत्य, धर्म, शक्ति र एकताको पर्वका रूपमा मनाउँदै आएका छन्। धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र सामाजिक एकतालाई एकसाथ जोड्ने यस पर्वले हरेक वर्ष नेपालीलाई आशा, शक्ति र सद्भावको सन्देश दिने गरेको छ।