ट्रम्पको आणविक परीक्षण टिप्पणीले दशकौँ पुरानो अमेरिकी नीति पुनः चर्चामा
वासिङ्टन- अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आणविक हतियार परीक्षण फेरि सुरु गर्ने संकेत दिएपछि दशकौँदेखि रोकिएको नीति फेरि विवादमा आएको छ।
ट्रम्पको भनाइले वासिङ्टनका प्रतिद्वन्द्वी — रुस, चीन र उत्तर कोरियासँगको हतियार दौड फेरि चर्कने आशंका जगाएको छ।
रुसले हालै ‘बुरेभेस्टनिक’ नामको आणविक क्षमतायुक्त मिसाइल परीक्षण गरेको छ भने चीन भूमिगत साइलो विस्तार गरिरहेको छ। उत्तर कोरियाले पनि अमेरिकी भूमिसम्म पुग्ने ब्यालेस्टिक मिसाइल प्रदर्शन गरेको छ।
ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भेट अघि आफ्नो ‘ट्रुथ सोसल’ प्लेटफर्ममा लेख्दै रक्षा मन्त्रालयलाई समान आधारमा परीक्षण सुरु गर्न निर्देशन दिएको बताएका थिए। तर अमेरिकी आणविक हतियार ऊर्जा विभाग र राष्ट्रिय आणविक सुरक्षा प्रशासनको मातहतमा पर्ने भएकाले यो कानूनी रूपमा सम्भव छ कि छैन भन्ने प्रश्न उठेको छ।
अहिलेसम्म रुससँग करिब ५,५८० र अमेरिकासँग ५,२२५ आणविक हतियार छन्। दुवै देशसँग विश्वका करिब ९० प्रतिशत हतियार छन्। अमेरिकाले अन्तिम पटक १९९२ मा अपरेसन जुलिन अन्तर्गत ‘डिभाइडर’ नामक परीक्षण गरेको थियो।
त्यसपछि अमेरिकाले व्यापक आणविक परीक्षण–प्रतिबन्ध सन्धिमा हस्ताक्षर गर्दै परीक्षण बन्द गरेको थियो। भारत, पाकिस्तान र उत्तर कोरियाले भने पछि पनि परीक्षण गरेका छन्।
विज्ञहरूको भनाइमा, अमेरिकासँग अहिले कम्प्युटर मोडलिङ र उच्च प्रविधिबाट परीक्षणबिना नै हतियारको विश्वसनीयता जाँच्ने क्षमता छ। तर परीक्षण फेरि सुरु भयो भने यसको वैज्ञानिकभन्दा राजनीतिक असर ठूलो हुने चेतावनी दिइएको छ।
नेभाडा परीक्षण क्षेत्र पुनः सञ्चालनमा ल्याउन दुईदेखि चार वर्ष लाग्ने अनुमान छ। विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् – “यदि अमेरिका परीक्षणमा फर्कियो भने, नयाँ आणविक प्रतिस्पर्धाको सुरुआत हुनेछ, जसले विश्व सुरक्षालाई अस्थिर बनाउन सक्छ।”
