“सुत्केरीभन्दा बढी सुरक्षित गर्भपतन सेवा : म्याग्दीमा प्रजनन स्वास्थ्यको चुनौती”
काठमाडौं- म्याग्दीको बेनीस्थित प्रादेशिक अस्पतालमा सुत्केरी हुनेभन्दा सुरक्षित गर्भपतन सेवा लिनेको संख्या बढी देखिएको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो चौमासिकमा १७७ जना महिलाले सुत्केरी सेवा लिएका छन् भने १९१ जनाले सुरक्षित गर्भपतन सेवा लिएका छन्। यसमा पनि २० वर्षभन्दा कम उमेरका किशोरी तथा युवतीको संख्या उल्लेख्य छ, जसले प्रजनन स्वास्थ्यमा थप चुनौती देखाएको छ।
अघिल्ला वर्षहरूमा पनि यस्तै प्रवृत्ति देखिएको छ। २०८१/८२ मा एक हजार तीन सयभन्दा बढी महिलाले सुत्केरी वा गर्भपतन सेवा लिएका थिए, जसमा २० वर्षमुनिका १९० जना थिए। २०८०/८१ मा पनि २० वर्षमुनिका १६५ जना सुत्केरी भएका र ३३ जनाले गर्भपतन सेवा लिएका तथ्याङ्क छ। यसले देखाउँछ कि किशोरी उमेरमै गर्भवती हुने र गर्भपतन गराउने दर बढ्दो छ।
जिल्लामा प्रजननयोग्य उमेरका महिलाको संख्या २१ हजारभन्दा बढी भए पनि परिवार नियोजनका आधुनिक साधन प्रयोग गर्ने दर मात्र ४७ प्रतिशत छ। बाँकी ५३ प्रतिशत दम्पत्ती अझै आधुनिक साधनको पहुँच बाहिर छन्। यसै कारण अनिच्छित गर्भधारण र गर्भपतनको दर उच्च छ।
अस्पतालका प्रमुख डा. रविरञ्जन प्रधानका अनुसार सुरक्षित गर्भपतन सेवाको पहुँच बढ्नु सकारात्मक भए पनि पटक–पटक गर्भपतन गर्नु स्वास्थ्यका दृष्टिले हानिकारक हुन्छ। किशोरी उमेरमै गर्भवती हुनु शारीरिक र मानसिक रूपमा जोखिमपूर्ण हुन्छ, जसको प्रमुख कारण बालविवाह र परिवार नियोजनको कमी हो।
सामाजिक विकास कार्यालयका प्रमुख तारानाथ सुवेदीले बालविवाह घटाउन तीन तहका सरकारले विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताउनुहुन्छ। विद्यालय र स्वास्थ्य संस्थाले यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यबारे सचेतना फैलाउनु जरुरी छ। समाजशास्त्री रेखाकौशल रेग्मीले मेलाजात्रा जस्ता सामाजिक प्रथाले बालविवाहलाई अझै बढावा दिएको उल्लेख गर्नुभएको छ।
राष्ट्रिय स्तरमा पनि सुरक्षित गर्भपतन सेवाको पहुँच विस्तार भइरहेको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार हाल देशभर २,८२७ सूचिकृत स्वास्थ्य संस्थाबाट निःशुल्क गर्भपतन सेवा उपलब्ध छ। तर अझै पनि करिब ५२ प्रतिशत गर्भपतन असुरक्षित रूपमा भइरहेको तथ्याङ्क छ, जसले मातृ मृत्युदर बढाउने खतरा बोकेको छ।
यसरी हेर्दा, म्याग्दीमा मात्र नभई देशभर सुरक्षित गर्भपतन सेवाको माग बढ्दो छ। तर किशोरी उमेरमै गर्भवती हुने दर, परिवार नियोजनको कमी, बालविवाह, र असुरक्षित गर्भपतनको प्रवृत्ति प्रजनन स्वास्थ्यका लागि गम्भीर चुनौती बनेको छ।
