क्यारिबियनमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति : पानामाको इतिहाससँग समानता र भिन्नता

न्युयोर्क- अमेरिका र भेनेजुएलाबीचको बढ्दो तनावले क्यारिबियन क्षेत्रमा शीतयुद्धपछिको सबैभन्दा ठूलो सैन्य जमघट ल्याएको छ। USS Gerald Ford जस्तो विश्वकै ठूलो विमानवाहक जहाजसहित अमेरिकी युद्धपोतहरू तैनाथ भएका छन्। यसले १९८९ मा पानामामा भएको अमेरिकी आक्रमणको सम्झना दिलाउँछ, जब तत्कालीन राष्ट्रपति म्यानुएल नोरेगालाई हटाउन हजारौँ सैनिक परिचालन गरिएको थियो।

त्यो समय र अहिलेबीच केही समानता देखिन्छन्—दुवै अवस्थामा अमेरिकी प्रशासनले लातिन अमेरिकी नेतामाथि लागुऔषध तस्करीको आरोप लगाएको छ, र रणनीतिक महत्व भएका क्षेत्र (पानामा नहर र भेनेजुएलाको तेल भण्डार) विवादको केन्द्र बनेका छन्। तर भिन्नता पनि स्पष्ट छन्। नोरेगा लामो समय CIA सँग सम्बन्धित रहँदा ठोस प्रमाणसहित दोषी ठहरिएका थिए, जबकि निकोलास मदुरोमाथि अमेरिकी आरोप अझै विवादास्पद छ।

अमेरिकाले मदुरो र उनको वरिपरिको समूहलाई ‘कार्टेल अफ द सन’ नामक नेटवर्कमार्फत लागुऔषध तस्करीमा संलग्न भएको दाबी गरेको छ। भेनेजुएला सरकारले भने यसलाई ‘अमेरिकी प्रचार’ मात्र भनेको छ। यद्यपि मदुरोका नातेदारहरू लागुऔषध तस्करीमा दोषी ठहरिएका घटनाले विवादलाई थप गहिरो बनाएको छ।

हाल अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाबाट लागुऔषध बोकेको भनिएका नौकामा हवाई आक्रमण गरेको छ, जसमा केही विवादास्पद मृत्यु भएका छन्। यसले कानुनी औचित्यबारे प्रश्न उठाएको छ। व्हाइट हाउसले आक्रमणलाई ‘नार्को–टेररिज्म’ विरुद्धको संघर्षको हिस्सा भनेको छ।

यसरी, पानामाको इतिहासले देखाएझैँ, एउटा अप्रत्याशित घटना ठूलो द्वन्द्वको कारण बन्न सक्छ। भेनेजुएलाको वर्तमान संकट परम्परागत आक्रमणभन्दा फरक भए पनि, यसको संवेदनशीलता र सम्भावित परिणाम त्यत्तिकै गम्भीर छन्।