ग्रिनल्यान्डमा सैन्य हस्तक्षेपको चेतावनी: अमेरिका र नाटोबीच तनाव चर्कियो

वासिङ्टन- अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खनिज सम्पदाले भरिपूर्ण आर्कटिक टापु ग्रिनल्यान्डलाई आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउन सैन्य विकल्प समेत प्रयोग गर्न सक्ने ह्वाइट हाउसले पुष्टि गरेको छ। ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले यस कदमलाई अमेरिकी ‘राष्ट्रिय सुरक्षाको प्राथमिकता’ भन्दै रुस र चीनको बढ्दो प्रभाव रोक्न यो रणनीतिक रूपमा आवश्यक भएको बताएकी छन्। ट्रम्पको प्राथमिक चाहना डेनमार्कबाट यो टापु खरिद गर्नु भए तापनि आवश्यक परे सेना परिचालन गर्ने चेतावनीले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा ठुलो तरङ्ग पैदा गरेको छ।

यस घोषणाको डेनमार्क र नाटो (NATO) सदस्य राष्ट्रहरूले कडा शब्दमा विरोध गरेका छन्। डेनमार्कले सैन्य बलको प्रयोग भएमा दशकौँदेखिको सुरक्षा सम्बन्ध र नाटो गठबन्धन नै धरापमा पर्ने चेतावनी दिएको छ। ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडरिक निल्सनले टापुको भविष्य केवल त्यहाँका ५७ हजार बासिन्दाले निर्णय गर्ने भन्दै बाह्य हस्तक्षेपलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेका छन्। फ्रान्स, बेलायत र जर्मनी लगायतका युरोपेली देशहरूले डेनमार्कको सार्वभौमिकताको रक्षा गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै यसलाई ‘क्षेत्रीय अखण्डता’ माथिको आक्रमण भनेका छन्।

अमेरिकाभित्रै पनि ट्रम्पको यो योजनाको तीव्र आलोचना भइरहेको छ। विपक्षी डेमोक्रेट मात्र नभई केही प्रभावशाली रिपब्लिकन नेताहरूले समेत यसलाई ‘मूर्खतापूर्ण’ र ‘खतरनाक’ कदम भन्दै यसले नाटोको पतन निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। भेनेजुएलाको पछिल्लो घटनाक्रम र ग्रिनल्यान्डमाथिको यो दाबीले अमेरिका र युरोपबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध इतिहासकै जटिल मोडमा पुगेको विश्लेषकहरूको ठहर छ।