रुस–अमेरिका आणविक परीक्षण चेतावनीले विश्व चिन्ता बढायो
वासिङटन – संयुक्त राज्य अमेरिका र रुसले दशकौँपछि पुनः आणविक परीक्षण सुरु गर्ने संकेत दिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय चिन्तित बनेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अन्य देशहरूको परीक्षण कार्यक्रमलाई कारण देखाउँदै रक्षा मन्त्रालयलाई तयारी गर्न निर्देशन दिएपछि तनाव बढेको हो। त्यसको जवाफमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अमेरिकाले परीक्षण गरे रूस बाध्य भएर प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएका छन्।
सन् १९९६ मा पारित व्यापक आणविक–परीक्षण–प्रतिबन्ध सन्धि (CTBT) अझै प्रभावकारी बनेको छैन। १८७ देशले हस्ताक्षर गरे पनि आवश्यक ४४ मुलुकमध्ये अमेरिकासहित केहीले अनुमोदन गरेका छैनन्। रूसले त सन् २०२३ मा अनुमोदन फिर्ता लिएको थियो।
विशेषज्ञहरूका अनुसार परीक्षण पुनः सुरु भए चीन र भारतलाई साना तथा हल्का वारहेड डिजाइन परिष्कृत गर्ने अवसर मिल्नेछ, जसले विश्व सुरक्षामा जोखिम बढाउँछ।
CTBTO (सन्धि सङ्गठन) ले विश्वभर ३०७ अनुगमन स्टेशनमार्फत परीक्षण पत्ता लगाउने काम गर्दै आएको छ। उत्तर कोरियाका सबै परीक्षण सफलतापूर्वक पत्ता लगाइएको थियो।
ट्रम्पले कस्तो परीक्षणको संकेत गरेका हुन् भन्ने अस्पष्ट छ। विस्फोट नभएका सबक्रिटिकल परीक्षणहरू सन्धि उल्लङ्घनमा पर्दैनन्, तर अत्यन्त कम–उपजका हाइड्रो–न्युक्लियर परीक्षण पत्ता नलाग्न सक्ने खतरा रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
