भेनेजुएलामा अमेरिकी सैन्य कारबाही र राष्ट्रपति मादुरोको गिरफ्तारी
न्युयोर्क- सन् २०२६ को सुरुवातसँगै विश्व राजनीतिमा एउटा ठुलो र अप्रत्याशित हलचल पैदा भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अमेरिकी सेनाको एउटा ठुलो र विशेष सैन्य कारबाहीपछि पक्राउ गरी देशबाहिर लगिएको औपचारिक घोषणा गरेका छन्। शनिबार बिहानै सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत यसको जानकारी दिँदै ट्रम्पले यसलाई एक “शानदार अपरेशन” को संज्ञा दिएका छन्। उनले अमेरिकी कानुन कार्यान्वयन निकायहरूसँगको समन्वयमा भेनेजुएला र त्यहाँका नेतामाथि ठुलो स्तरको हवाई आक्रमण गरिएको र त्यसपछि मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई नियन्त्रणमा लिएर अमेरिकातर्फ उडाइएको बताएका छन्।
यस घटनाको सुरुवात शनिबार बिहान स्थानीय समयअनुसार करिब २ बजे भएको थियो, जब भेनेजुएलाको राजधानी कराकासका विभिन्न स्थानमा भीषण विस्फोटका आवाजहरू सुनिए। प्रत्यक्षदर्शी र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, कराकासको आकाशमा अमेरिकी लडाकु विमान र हेलिकप्टरहरू निकै तलसम्म उडेका देखिएका थिए। राजधानीको सबैभन्दा ठुलो सैन्य परिसर ‘फुयर्ते टिउना’ र ‘ला कार्लोटा’ सैन्य विमानस्थलमा ठुलो क्षति पुगेको रिपोर्टहरू आएका छन्। यस आक्रमणका कारण कराकासका धेरैजसो भागमा विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएको छ भने मानिसहरू त्रासमा घरबाहिर निस्किएका छन्।
भेनेजुएलाकी उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले यस घटनालाई अमेरिकी साम्राज्यको “क्रूर सैन्य आक्रमण” भन्दै कडा निन्दा गरेकी छिन्। उनले सरकारलाई राष्ट्रपति र उनकी पत्नीको अवस्थाबारे कुनै जानकारी नभएको बताउँदै उनीहरूको जीवन रक्षाको प्रमाण दिन अमेरिकासँग माग गरेकी छिन्। भेनेजुएलाका रक्षामन्त्री भ्लादिमिर पाड्रिनो लोपेजले अमेरिकी सेनाले आवासीय क्षेत्रहरूमा समेत मिसाइल र रकेट प्रहार गरेको दाबी गर्दै यस “विदेशी आक्रमण” विरुद्ध देशले कडा प्रतिरोध गर्ने बताएका छन्। भेनेजुएला सरकारले यस विषयमा छलफल गर्न संयुक्त राष्ट्र संघको सुरक्षा परिषद्को आपत्कालीन बैठक समेत माग गरेको छ।
अमेरिकी पक्षबाट भने विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले मादुरोलाई अमेरिकामा आपराधिक मुद्दा चलाउनका लागि पक्राउ गरिएको स्पष्ट पारेका छन्। मादुरोमाथि सन् २०२० देखि नै लागुऔषध तस्करी र आतंकवादलाई सहयोग पुर्याएको अभियोगमा अमेरिकाले करोडौँ डलरको पुरस्कार तोकेको थियो। रुबियोका अनुसार, अब मादुरोले अमेरिकी अदालतमा आफ्ना अपराधहरूको सामना गर्नुपर्नेछ। रिपब्लिकन सिनेटर माइक लीले पनि रुबियोसँगको कुराकानीलाई उद्धृत गर्दै मादुरो अहिले अमेरिकी हिरासतमा रहेको र अब भेनेजुएलामा थप सैन्य कारबाहीको आवश्यकता नरहेको बताएका छन्।
यस घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ठुलो तरङ्ग उत्पन्न गरेको छ। रुस र इरानले यसलाई एक स्वतन्त्र राष्ट्रको सार्वभौमसत्तामाथिको गम्भीर हमला भन्दै निन्दा गरेका छन्। रुसी विदेश मन्त्रालयले अमेरिकाले कूटनीतिलाई लत्याएर सैन्य शक्ति प्रयोग गर्नु निन्दनीय भएको बताएको छ। त्यस्तै, छिमेकी देश कोलम्बिया र क्युबाले पनि क्षेत्रमा शान्ति भंग हुन सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। यद्यपि, केही पश्चिमा राष्ट्रहरू र भेनेजुएलाका विपक्षी दलहरूले भने लामो समयदेखि अधिनायकवादी शासन चलाउँदै आएका मादुरोको अन्त्यले देशमा लोकतन्त्र पुनर्वहाली हुने आशा राखेका छन्।
अहिले कराकासको अवस्था शान्त देखिए पनि तनावपूर्ण छ। स्थानीय बासिन्दाहरू थप अनिश्चितताको डरले घरभित्रै बसिरहेका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले यस विषयमा थप विस्तृत विवरण दिन आजै फ्लोरिडाको मार-ए-लागोमा एउटा विशेष पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरेका छन्। यस घटनाले अमेरिका र दक्षिण अमेरिकी देशहरूबीचको सम्बन्धमा कस्तो मोड लिन्छ र भेनेजुएलाको भविष्य कता जान्छ भन्ने कुरा अबका केही दिनमा स्पष्ट हुने देखिन्छ।
