जन्मसिद्ध नागरिकता रोक्न ट्रम्पको नयाँ प्रयास: कसलाई पर्छ असर?

न्युयोर्क- अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले जन्मका आधारमा दिइने नागरिकता (बर्थराइट सिटिजनसिप) सीमित गर्न पुनः नयाँ कदम चालेको छ। सर्वोच्च अदालतले यसअघिको प्रयास खारेज गरिदिएपछि ट्रम्पले केही परिमार्जनसहित दुईवटा नयाँ कार्यकारी आदेश जारी गरेका हुन्।

अमेरिकी संविधानको १४औं संशोधनले अमेरिकामा जन्मिने जोकसैलाई स्वतः नागरिकताको अधिकार दिएको छ। तर, ट्रम्पको नयाँ आदेशले केही खास समूहका मानिसलाई यो अधिकारबाट वञ्चित गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

नयाँ आदेशले कसलाई असर गर्छ?
१. ‘बर्थ टुरिजम’ (जन्म पर्यटन): बच्चालाई अमेरिकी नागरिक बनाउने उद्देश्यले मात्र अस्थायी भिसामा अमेरिका पुगेर बच्चा जन्माउने विदेशी महिलाका सन्तानलाई नागरिकता दिइने छैन।
२. विदेशी कूटनीतिज्ञ र नियोगका कर्मचारी: विदेशी दूतावास, संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) वा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामा काम गर्ने कर्मचारीका सन्तान।
३. आतंकवादी समूहसँग जोडिएका व्यक्ति: एन्टीफा वा ट्रेन डे अरागुवा जस्ता संगठन वा आतंकवादी समूहसँग सम्बन्ध भएका व्यक्तिका बालबालिका।
४. सरोगेसीमार्फत जन्मिएका बच्चा: गैर-नागरिक अभिभावकले सरोगेसीमार्फत अमेरिकामा जन्माएका सन्तानको नागरिकतामा पनि कडाइ गर्ने योजना छ।

ट्रम्पले लाखौं मानिसले ‘बर्थ टुरिजम’को फाइदा उठाइरहेको दाबी गरे पनि विज्ञहरूले भने यो तथ्यांक निकै बढाएर भनिएको बताएका छन्। अमेरिकी स्वास्थ्य निकाय (सीडीसी) का अनुसार सन् २०२४ मा करिब ९,६०० विदेशी महिलाले अमेरिकामा बच्चा जन्माएका थिए।

कानुनविद् तथा नागरिक अधिकारवादीहरूले ट्रम्पको यो कदम पुनः अदालतमा अड्किने बताएका छन्। संविधानको १४औं संशोधनलाई कार्यकारी आदेशले बदल्न नसक्ने र सर्वोच्च अदालतले यसअघि नै यस्तै प्रयास अस्वीकार गरिसकेकाले यो निर्णय लागू हुन कठिन हुने देखिन्छ।