पाँच दशकपछि भारत फर्किए नागा नेता मुइवाह
भारत – करिब पाँच दशकपछि वरिष्ठ नागा विद्रोही नेता थुङ्गालेङ मुइवाह आफ्नो जन्मभूमि मणिपुर फर्किएका छन्।
९१ वर्षीय मुइवाहको स्वागत बुधबार उखरुल जिल्लामा हर्षोल्लासका साथ गरिएको थियो। उनका स्वागतमा हजारौँ नागा नागरिक परम्परागत पोशाकमा नाचगान गर्दै सहभागी भए। पुरुषहरूले भाला र ढाल बोकेका थिए भने महिलाहरूले रङ्गीन पोशाक र हेडगियरसहित सांस्कृतिक नृत्य प्रस्तुत गरे।
मुइवाह नागाल्यान्डको राष्ट्रिय समाजवादी परिषद्का संस्थापक नेतामध्ये एक हुन्। यो समूहले सन् १९५० को दशकदेखि भारतविरुद्ध छुट्टै नागा राज्यको माग गर्दै विद्रोह थालेको थियो।
भारत सरकार र मुइवाहको समूहबीच सन् १९९७ मा युद्धविराम भए पनि छुट्टै झण्डा र संविधानको माग अझै समाधान भएको छैन। पछिल्ला वर्षहरूमा मुइवाह भारतसँगको शान्ति वार्ताको नेतृत्व गर्दै आएका छन्।
सन् १९६४ मा गाउँ छोडी सशस्त्र आन्दोलनमा होमिएका मुइवाह सन् १९७३ पछि पहिलोपटक स्थायी रूपमा आफ्नै गाउँ फर्किएका हुन्। सन् २०१० मा गर्न खोजिएको भ्रमण मणिपुर सरकारले रोकेपछि हिंसात्मक झडपसमेत भएको थियो।
उनी फर्किएपछि छोटो सम्बोधन गर्दै भने, “मैले फेरि यो भूमिमा पाइला टेक्दा आफ्ना जनताको आत्मा महसुस गरेको छु। हाम्रो संघर्ष अझै बाँकी छ, तर हाम्रो लक्ष्य शान्तिपूर्ण भविष्य हो।”
स्थानीयले उनको फर्काइलाई ऐतिहासिक क्षणका रूपमा लिएका छन्। धेरैले यसलाई भारत–नागा वार्तामा नयाँ गति ल्याउने संकेतका रूपमा पनि हेरेका छन्।
