DACA लक्षित छात्रवृत्तिले अमेरिकी विद्यार्थीमाथि विभेद गरेको भन्दै उजुरी

न्युयोर्क – नागरिक अधिकारका क्षेत्रमा सक्रिय एक समूहले नेब्रास्का युनिभर्सिटी अफ ओमाहा (UNO) विरुद्ध विभेदको उजुरी दर्ता गरेको छ। Equal Protection Project नामक संस्थाले उक्त विश्वविद्यालयले केवल DACA वा DACA-योग्य विद्यार्थीहरूलाई लक्षित गरेर छात्रवृत्ति दिएको भन्दै अमेरिकी जन्मिएका विद्यार्थीमाथि विभेद भएको आरोप लगाएको हो।

UNO द्वारा सञ्चालित Dreamer’s Pathway Scholarship Program मा DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) वा DACA-योग्य विद्यार्थीहरू मात्र सहभागी हुन पाउने उल्लेख छ। यस्ता विद्यार्थीहरू अवैध रूपमा अमेरिकामा बाल्यकालमै प्रवेश गरेका विदेशी जन्मिएका व्यक्ति हुन्, जसलाई पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामाको कार्यकालमा अस्थायी संरक्षण दिइएको हो।

Equal Protection Project का संस्थापक तथा Cornell University का प्राध्यापक विलियम ज्याकोबसन का अनुसार,

“DACA मात्र लक्षित छात्रवृत्तिले अमेरिकी जन्मिएका विद्यार्थीलाई अवसरबाट वञ्चित गरिरहेको छ। यसले Civil Rights Act, 1964 को Title VI अन्तर्गतको राष्ट्रिय उत्पत्तिको आधारमा भेदभाव नगर्ने प्रावधान उल्लङ्घन गर्छ।”

उक्त उजुरीमा विश्वविद्यालयको अर्को HDR छात्रवृत्ति पनि निशानामा परेको छ। HDR छात्रवृत्तिमा “अल्पसंख्यक समूहलाई प्राथमिकता दिइने” उल्लेख छ, जुन ‘समान संरक्षणको सिद्धान्त’ विपरीत भएको दाबी गरिएको छ।

“UNO सार्वजनिक विश्वविद्यालय भएकाले यसले अमेरिकी संविधानको चौधौं संशोधन अन्तर्गतको Equal Protection Clause पनि उल्लङ्घन गरेको छ।”

उक्त उजुरीमा सर्वोच्च अदालतको Students for Fair Admissions सम्बन्धी फैसलालाई उद्धृत गर्दै जातीय र राष्ट्रिय उत्पत्तिको कुनै पनि आधारमा विभेद स्वीकार्य नहुने स्पष्ट पारिएको छ।

ज्याकोबसनले भने,
“यस्ता विभेदकारी छात्रवृत्ति उच्च शिक्षाको मूलभूत मूल्य विपरीत छन्। विश्वविद्यालयहरूले अब पहिचानमा आधारित हैन, हरेक विद्यार्थीको स्वाभाविक मूल्य र योग्यता हेर्नुपर्छ।”

Equal Protection Project का अनुसार, उनीहरूले हालसम्म करिब १०० संस्थाविरुद्ध ४०० भन्दा बढी विभेदजन्य छात्रवृत्ति तथा कार्यक्रममाथि उजुरी दर्ता गरिसकेका छन्। यो मुद्दाले देशभरका विश्वविद्यालयहरूमा सञ्चालित समान खालका कार्यक्रमहरूलाई कानुनी चुनौतिमा पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

युनिभर्सिटी अफ ओमाहाले यस विषयमा हालसम्म आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन। तर यो उजुरीले अमेरिकी शिक्षा क्षेत्रभित्र चलिरहेका ‘पहिचान-आधारित छात्रवृत्ति कार्यक्रम’ माथि गम्भीर बहसको वातावरण बनाएको छ।