वैशाख १: नेपालमा मात्र होइन, विश्वभर मनाइन्छ नयाँ वर्ष
काठमाडौं- वैशाख १ गतेलाई नेपालमा मात्र नभएर विश्वभर नै नयाँ वर्ष र प्रकृतिको पर्वको रूपमा मनाइन्छ। सूर्य मीन राशिबाट मेष राशिमा प्रवेश गर्ने यो दिनलाई मेष संक्रान्ति पनि भनिन्छ। नेपालमा आजको दिनलाई विक्रम संवतको नयाँ वर्षको रूपमा नयाँ लुगा लगाउने, मीठो खाने र परिवारसँग रमाएर मनाउने चलन छ। भक्तपुरको बिस्केट जात्राले यसको महत्त्व अझ बढाएको छ।
छिमेकी देश भारतको पञ्जाब र हरियाणामा यसलाई अन्नबाली भित्र्याउने खुसीमा ‘वैशाखी’ को रूपमा मनाइन्छ। यसैगरी पश्चिम बंगालमा ‘पोइला वैशाख’, असममा ‘बोहाग बिहु’, तमिलनाडुमा ‘पुथान्डु’ र केरलामा ‘विशु’ भनेर यो पर्व मनाउने गरिन्छ। श्रीलंकामा पनि ज्योतिषको साइत हेरेर सबैले एकैसाथ खाना पकाउने र खाने परम्परासहित यसलाई राष्ट्रिय पर्वकै रूपमा मनाइन्छ।
थाइल्यान्डमा आजको दिनलाई विश्वकै चर्चित पानीको चाड ‘सङ्क्रान’ को रूपमा मनाइन्छ जहाँ मानिसहरू एकअर्कालाई पानी छ्यापेर रमाइलो गर्छन्। म्यानमार, लाओस र कम्बोडियामा पनि पानी छ्यापेर र मन्दिर गएर नयाँ वर्ष मनाउने चलन छ। पानीले पुराना पाप र नराम्रा कुरा पखाल्ने उनीहरूको विश्वास छ।
एसिया बाहिर क्यानडा, बेलायत, अमेरिका र अस्ट्रेलिया जस्ता देशमा बस्ने नेपाली तथा अन्य एसियाली समुदायले पनि यो दिनलाई सांस्कृतिक झाँकी र मेला आयोजना गरेर मनाउँछन्। विज्ञान र ज्योतिष शास्त्रअनुसार पनि आजको दिनलाई नयाँ ऊर्जा सुरु हुने समय मानिन्छ। यसरी वैशाख १ गते विश्वभरका मानिसलाई जोड्ने एउटा साझा पर्व बनेको छ।
