खाडी देशहरूले इरानविरुद्ध जबाफी कारबाही नगर्नुका कारणहरू
न्युयोर्क- अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धका क्रममा इरानले खाडी देशहरूका ऊर्जा केन्द्र, विमानस्थल र अन्य संरचनाहरूमा निरन्तर हमला गरिरहेको छ। साउदी अरब, यूएई, कतार, बहराइन जस्ता देशहरू इरानको निसानामा परिरहे पनि उनीहरूले अहिलेसम्म इरानविरुद्ध जबाफी कारबाही गरेका छैनन्। यसका मुख्य कारण र सम्भावित परिदृश्यहरू यस प्रकार छन्:
१. उच्च जोखिम र सीमित फाइदा
खाडी देशहरू यो युद्धलाई आफ्नो नभई अमेरिका र इजरायलको युद्ध मान्छन्। जबाफी कारबाही गर्दा उनीहरूको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने ऊर्जा पूर्वाधार, समुद्री ढुवानी र लगानीकर्ताको विश्वास गुम्ने ठूलो जोखिम छ। इरानले होर्मुज जलडमरूमार्ग र पर्सियन खाडी जस्ता महत्त्वपूर्ण व्यापारिक बाटोहरूमा अवरोध पुर्याउन सक्ने क्षमता देखाइसकेको छ।
२. इजरायलसँग खुल्न हिचकिचाहट
खाडी देशहरू इजरायलसँग खुलेर एउटै पक्षमा उभिन र इजरायलका लक्ष्यहरूसँग आफूलाई जोड्न चाहँदैनन्। धेरैलाई लाग्छ कि इजरायलले नै अमेरिकालाई यस युद्धमा तानेको हो।
३. सन् २००३ को इराक युद्धको डर
अमेरिकाले इराकमा आक्रमण गरेर सद्दाम हुसेनलाई हटाएपछि त्यहाँ देखिएको वर्षौं लामो अस्थिरता र साम्प्रदायिक हिंसाको डर अझै पनि खाडी देशहरूमा छ। अमेरिकाले स्पष्ट योजनाबिना युद्ध गर्दा मध्यपूर्व फेरि अस्तव्यस्त हुने र इरानले आफ्नो प्रभाव झन् बढाउने हो कि भन्ने चिन्ता उनीहरूलाई छ।
४. कूटनीतिक समाधानको पर्खाइ
खाडी देशका नेताहरू अझै पनि यो द्वन्द्वको अन्त्य कूटनीतिक र वार्ताबाटै हुनुपर्छ भन्ने ठान्छन्। अमेरिकाको सैन्य सुरक्षा र हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमा निर्भर भए पनि उनीहरू सम्झौतामार्फत युद्ध रोक्न चाहन्छन्।
-जबाफी कारबाही के ले गराउन सक्छ?
-अहिलेसम्म मौन रहे पनि केही अवस्थाहरूमा खाडी देशहरू जबाफी कारबाहीमा उत्रिन सक्छन्:
-ऊर्जा पूर्वाधारमा ठूलो क्षति: यदि इरानले उनीहरूको ऊर्जा निर्यात र पूर्वाधारमा ठूलो अवरोध वा क्षति पुर्यायो भने।
-समर्थित समूहको प्रत्यक्ष आक्रमण: इरान समर्थित हुथी जस्ता समूहहरूले सीधै खाडी देशहरूलाई निसाना बनाएमा।
-सर्वसाधारणमाथि आक्रमण: यदि इरानका आक्रमणहरू सर्वसाधारणप्रति लक्षित हुन थाले भने खाडी देशहरूले त्यसलाई सहेर बस्ने छैनन्।
विज्ञहरूका अनुसार इरानले खाडी देशहरूलाई तर्साएर अमेरिकालाई रोक्ने जुन रणनीति अपनाएको छ, त्यसले उल्टो परिणाम ल्याउन सक्छ। आफ्नो सुरक्षामा ठूलो खतराबोध भएमा खाडी देशहरू बाध्य भएर अमेरिका र इजरायलको अभियानलाई समर्थन गर्न पुग्न सक्छन्।
